Vrijwilligers zijn de motoren, de drijvende krachten van duizenden verenigingen in ons land. Ook veel Rap Op Stapkantoren zouden niet overleven zonder het engagement van de vrijwilligers. Zij zetten zich elke week in om mensen op weg te helpen, naar een vakantie, een uitstap of het lokale vrijetijdsaanbod.
Vrijwilligers zijn onmisbaar en bepalen de sfeer van een organisatie. Zonder vrijwilligers zou ons land er heel anders uitzien, of het zou alleszins heel wat frisser aanvoelen.
Soms horen we wel eens dat vrijwilligerswerk onder druk staat. Dat het moeilijk is om nieuwe vrijwilligers te vinden. Dat niet iedereen zich wil engageren om elke week aanwezig te zijn… Bovendien kregen we regelmatig vragen van Rap Op Stapkantoren; hoe werf je vrijwilligers? Wat zegt de wetgeving? Wat als het moeilijk loopt?
Op deze pagina delen we graag info en inspiratie om aan de slag te gaan met het thema.
Blijf je toch nog op je honger zitten? We verwijzen je graag door naar het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk, de specialisten over alles wat betreft vrijwilligerswerk!
Regelgeving
Iedereen waardeert vrijwilligers op zijn of haar manier. Wil je een vergoeding geven? Dan kan je dat op twee verschillende manieren doen:
- forfaitaire onkostenvergoeding (eventueel aangevuld met een kilometervergoeding)
- reële kostenvergoeding
Forfaitaire onkostenvergoeding
Voor 2026 gelden volgende maxima voor een forfaitaire onkostenvergoeding zonder bewijsstukken:
- € 44,02 per dag
- € 1.760,83 per jaar
Belangrijk:
- Dit is geen loon dus vergoedingen per uur worden afgeraden.
- Er worden geen belastingen op betaald of RSZ-bijdragen.
Reële kostenvergoeding
In plaats van de forfaitaire vergoeding, kan er een reële vergoeding worden betaald: dit zijn werkelijke kosten en kunnen worden vergoed als er bewijsstukken zijn (vb (trein)tickets, facturen…).
Kilometervergoeding
Naast de forfaitaire vergoeding, mag er meestal ook een beperkte kilometervergoeding worden betaald.
Een vrijwilliger mag dus:
• een forfaitaire kostenvergoeding ontvangen
• én daarnaast een kilometervergoeding krijgen voor verplaatsingen die voor het vrijwilligerswerk gebeuren
Dat mag enkel volgens de wettelijke maxima. Het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk vermeldt dat de combinatie mogelijk is, maar dat er specifieke spelregels gelden.
Hoeveel bedraagt de kilometervergoeding?
De kilometervergoeding voor vrijwilligers volgt doorgaans hetzelfde bedrag als de federale kilometervergoeding voor dienstverplaatsingen van ambtenaren. Omdat dit bedrag evolueert, is het verstandig om telkens de actuele kilometervergoeding te controleren voordat je uitbetaalt. Dit kan op de site van het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk. Als je regelmatig met kilometervergoedingen werkt, moet je als organisatie de keuze maken tussen het kilometerbedrag op jaarbasis of het bedrag op kwartaalbasis.
Is er een maximum aantal kilometers dat ik mag vergoeden?
Bij een forfaitaire kostenvergoeding geldt normaal een beperking van maximaal 2.000 km per jaar die vergoed mogen worden
voor de meeste vrijwilligers. Er bestaan uitzonderingen voor bepaalde vrijwilligers die regelmatig personen vervoeren.
Welk type verplaatsing wordt vaak vergoed?
- naar/van een vergadering van de organisatie
- vorming of opleiding voor vrijwilligers
- netwerkbijeenkomst
- vervoer van materiaal voor een activiteit
- bezoek aan een partnerorganisatie
Wat moet je administratief bijhouden?
Best hou je per vrijwilliger bij:
- datum van de verplaatsing
- vertrek- en aankomstplaats
- aantal kilometers
- doel van de verplaatsing
- uitbetaald bedrag
Voorbeeld
Een Rap Op Stap-vrijwilliger:
• rijdt 25 km heen en 25 km terug naar een netwerkoverleg
• totaal: 50 km
De organisatie kan die 50 km vergoeden aan het geldende kilometertarief.
Hoe zit het met vergoedingen terwijl de vrijwilliger ook een uitkering ontvangt?
1. Werkloosheidsuitkering (RVA)
Een werkloze mag vrijwilligerswerk doen voor bijvoorbeeld:
- een vzw
- een openbare dienst
- een OCMW
- een onderwijsinstelling
- een cultureel centrum
- een jeugdwerking
Vrijwilligerswerk voor een onderneming of zelfstandige is niet toegelaten.
Wat moet de vrijwilliger doen?
Voor de start moet de vrijwilliger het vrijwilligerswerk melden aan de RVA via de uitbetalingsinstelling (vakbond of HVW), doorgaans met formulier C45B.
Mag hij of zij een vrijwilligersvergoeding krijgen?
Ja. Een werkloze kan zijn werkloosheidsuitkering behouden wanneer hij enkel:
• een terugbetaling van kosten krijgt, of
• een wettelijke forfaitaire vrijwilligersvergoeding ontvangt.
Praktische tip voor Rap Op Stap: vraag bij het onthaalformulier altijd of iemand een werkloosheidsuitkering ontvangt en vermeld dat de vrijwilliger eventueel zelf contact moet opnemen met de RVA.
Meer info vind je op de site van HVW of RVA.
2. Arbeidsongeschikt of langdurig ziek
Ook iemand die arbeidsongeschikt is, mag vrijwilligerswerk doen. Het RIZIV stelt expliciet dat een arbeidsongeschikte werknemer vrijwilligerswerk mag verrichten zonder zijn arbeidsongeschiktheid te beëindigen, op voorwaarde dat dit verenigbaar is met zijn gezondheidstoestand.
Wat moet er gebeuren?
De adviserend arts van het ziekenfonds moet beoordelen of het vrijwilligerswerk verenigbaar is met de gezondheidstoestand van de vrijwilliger. Het RIZIV raadt aan het ziekenfonds vooraf te informeren.
Mag er een vrijwilligersvergoeding worden ontvangen?
Ja. Ook arbeidsongeschikten mogen de wettelijke kostenvergoeding voor vrijwilligers ontvangen bovenop hun uitkering.
Meer info vind je op de site van het RIZIV.
3. Leefloon (OCMW)
Mensen met een leefloon mogen eveneens vrijwilligerswerk doen. CM vermeldt wel dat het vrijwilligersengagement best wordt goedgekeurd door de persoonlijke beheerder bij het OCMW. Wie dit niet meldt, riskeert problemen met zijn uitkering.
Wat betekent dit voor een Rap Op Stap-werking?
Vrijwilligers die een werkloosheidsuitkering, ziekte-uitkering, invaliditeitsuitkering of leefloon ontvangen, zijn zelf verantwoordelijk om na te gaan welke meldings- of toestemmingsplicht voor hun persoonlijke situatie geldt. De organisatie kan hierover informeren, maar de vrijwilliger blijft verantwoordelijk voor de administratieve formaliteiten.
Voor Rap Op Stap zijn er vaak vrijwilligers die:
- met pensioen zijn
- langdurig ziek zijn
- een werkloosheidsuitkering ontvangen
- een leefloon ontvangen.
Dat is perfect mogelijk, mits de juiste formaliteiten worden gevolgd. Vaak zijn deze vrijwilligers een grote meerwaarde omdat ze de leefwereld van de bezoekers goed begrijpen.
Werk je met vrijwilligers? Dan is het verplicht je vrijwilligers te verzekeren voor burgerlijke aansprakelijkheid.
Daarnaast is het aanbevolen vrijwilligers te verzekeren voor:
- lichamelijke ongevallen
- rechtsbijstand
- dienstverplaatsingen (bij gebruik eigen wagen).
Goed nieuws! Ben je een kleine organisatie en heb je geen personeel in loondienst? Dan kan je beroep doen op een GRATIS vrijwilligersverzekering, die volgende zaken dekt:
- lichamelijke ongevallen
- rechtsbijstand
- burgerlijke aansprakelijkheid
Aangeven wanneer je vrijwilligers actief zijn is heel eenvoudig, en dan zijn ze verzekerd moest er toch iets mislopen.
Let wel op: je kan voor max 1000 vrijwilligersuren per jaar verzekeren.
Meer info over de gratis vrijwilligersverzekering.
De kans is groot dat je vrijwilligers persoonsgegevens moeten verwerken. Daarbij moeten ze de GDPR-regels respecteren én de gegevens enkel gebruiken voor hun vrijwilligersopdracht.
De organisatie zelf blijft verantwoordelijk voor de correcte verwerking van persoonsgegevens. Denk er dus aan je vrijwilligers in te lichten met de regels die bij jullie gelden.
Meer info vind je op het verenigingsloket.
Werving & opstart
Vrijwilligersbeleid
Vorming & kennisdeling
Bedankt aan het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk om hun publicaties voor ons beschikbaar te stellen.